احتمال تغییرات جدید در اوراسیا و قفقاز/ سوء استفاده آذربایجان از جنگ اوکراین

562147 خبر ناگهانی

بنیاد کارنگی برای صلح بین المللی در تحلیلی توسط الکسیا فولتز و پل استرونسکی به بررسی تغییرات احتمالی در اوراسیا پس از جنگ در اوکراین و احتمال تشدید تنش بین آذربایجان و ارمنستان می پردازد. بر اساس این گزارش، با وجود تلاش های دیپلماتیک برای برقراری صلح در قره باغ کوهستانی پس از جنگ دوم قره باغ، جنگ در اوکراین باعث کاهش توجه روسیه و اتحادیه اروپا به درگیری بین ارمنستان و جمهوری آذربایجان شده است. از سوی دیگر، باکو با سوء استفاده از شرایط، تلاش می کند مطالبات جدید خود را به ارمنستان تحمیل کند.

متن کامل این گزارش به شرح زیر است:

در حالی که نگاه جهان به اوکراین معطوف شده است، بن بست بین ارمنستان و آذربایجان به سرعت در حال تغییر است و روسیه و آمریکا نمی دانند چگونه باید واکنش نشان دهند. آتش بس روسیه که به دومین جنگ قره باغ در سال 2020 پایان داد، ثبات و امنیت کامل را برای منطقه به ارمغان نیاورده است و حتی قبل از جنگ در اوکراین، نیروهای حافظ صلح مسکو برای انجام تعهدات خود با مشکل مواجه بودند. به نظر می رسد روند صلح جدید بین باکو و ایروان با حضور یک میانجی جدید، اتحادیه اروپا در حال ظهور است. تغییرات دو ماه اخیر نشان می دهد که چگونه جنگ روسیه علیه اوکراین چشم انداز اوراسیا را متزلزل کرده است.

ریشه درگیری ارمنستان و آذربایجان به اواخر دوره شوروی باز می گردد، زمانی که ارمنی های قومی در منطقه خودمختار قره باغ کوهستانی از مسکو خواستند این منطقه را از جمهوری سوسیالیستی آذربایجان جدا کند و به جمهوری سوسیالیستی ارمنستان بپیوندد. این حرکت منجر به افزایش احساسات ناسیونالیستی در دو طرف و درگیری طولانی و خونین شد.

پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، آذربایجان از یک سو و ارامنه قره باغ کوهستانی و ارمنستان از سوی دیگر وارد جنگ شدند که منجر به آوارگی گسترده و پاکسازی قومی شد. دو کشور در سال 1994 توافقنامه آتش بس امضا کردند که بر اساس آن کنترل عملی قره باغ کوهستانی به ارمنستان و مناطق اطراف آن که تحت کنترل آذربایجان باقی مانده بود، منتقل شد. تلاش ها برای مذاکره برای توافق صلح پایدار بین ایالات متحده، روسیه و فرانسه تحت نظارت گروه مینسک سازمان امنیت و همکاری اروپا شکست خورده است. درگیری‌های بزرگ در سال‌های 2016 و 2020 رخ داد. در طول جنگ جهانی دوم، پس از چهل و پنج روز نبرد، نیروهای آذربایجان بیشتر مناطقی را که دو دهه پیش از دست داده بودند، پس گرفتند و تنها یک منطقه از قره باغ کوهستانی را به ارمنی‌ها واگذار کردند. سپس روسیه نیروهای حافظ صلح در قره باغ کوهستانی را برای میانجیگری در آتش بس، تامین امنیت دو گروه قومی و حل اختلافات بین جوامع مستقر کرده است.

  پرواز 4804 به قلعه اصولگرایان سقوط کرد

یکی از نتایج مثبت جنگ 2020 این بود که برخی از موانع آشتی و نزدیکی در منطقه را از بین برد. به عنوان مثال، ترکیه مرز زمینی خود با ارمنستان را به دلیل اشغال خاک آذربایجان بسته است و بیشتر خطوط حمل و نقل بین این سه کشور در دهه 1990 بسته شد. اما دیپلماسی بدبینانه پس از جنگ 2020 امکان احیای آن را باز کرد. اواخر سال گذشته، باکو و ایروان یک خط مستقیم مستقیم بین وزرای دفاع خود برای تشکیل کمیسیون تعیین مرز ایجاد کردند و دوباره مستقیماً با یکدیگر صحبت کردند که همه آنها نشانه های کوچکی از پیشرفت بود.

با این حال، این پیشرفت با تنش همراه است. به نظر می رسد آذربایجان از مدل ارعابی استفاده می کند که مسکو در آستانه حمله 24 فوریه به کیف استفاده کرد. یعنی تشدید تنش نظامی در امتداد مرزهای دو کشور، دیپلماسی و تلاش های نظامی گاه به گاه برای اعمال فشار بیشتر بر سرزمین های تحت کنترل ارمنستان را وادار کرد. نقض آتش بس اکنون نه تنها در قره باغ کوهستانی و اطراف آن، بلکه گاهی در سراسر مرزهای آذربایجان و ارمنستان رخ می دهد. بدترین حمله در ماه نوامبر روی داد که حداقل شش ارمنی و هفت آذربایجانی کشته شدند و تهدیدی برای درگیری مستقیم بین دولت بود.

آذربایجان ماه گذشته فشار بر جمعیت ارمنی قره باغ کوهستانی را تشدید کرد و دو بار گاز شهرک های آن را قطع کرد. نیروهای ترکیه پهپادهای بایکتر ترکیه را مستقر کرده اند و علناً از غیرنظامیان ارمنی خواسته اند تا منطقه را ترک کنند و به طور موقت کنترل یک روستای کوچک ارمنی را در دست بگیرند و ساکنان آن مجبور به فرار شوند. این رویدادها احساس تهدید را در میان ارامنه افزایش می دهد، شکاف های امنیتی را در آتش بس در سال 2020 آشکار می کند و ترس از تکرار جنگ و پاکسازی قومی را تشدید می کند.

بسیاری از ارامنه این حملات را تلاشی از سوی باکو برای گسترش قلمرو خود و اعمال فشار برای وادار کردن ایروان به پذیرش صلح در شرایط نامطلوب تر می دانند. این فرآیند می تواند کار کند. اتحادیه اروپا و روسیه از دیپلماسی برای کاهش تنش ها حمایت کرده اند، اما حمله روسیه به اوکراین اکنون تلاش ها برای مدیریت مشترک درگیری را پیچیده کرده است. باکو همچنین از این فرصت برای ارائه یک پیشنهاد پنج ماده ای برای صلح فراگیر استفاده می کند. این طرح شامل به رسمیت شناختن متقابل حاکمیت و تمامیت ارضی هر کشور، انصراف متقابل از هرگونه ادعای ارضی آینده، تعیین مرزها، برقراری روابط دیپلماتیک و گشایش خطوط حمل و نقل منطقه ای است. در این پیشنهاد هیچ تقاضای بلندمدتی برای ارمنستان وجود ندارد: توافق و مکانیسمی برای تعیین وضعیت آینده قره باغ کوهستانی و جمعیت ارمنی آن.

  هواشناسی ورود سامانه جدید بارشی به کشور از پنجشنبه / بارش برف و باران در 23 استان

مسکو از نظر نظری بیشترین تأثیر را بر سایر نیروهای حافظ صلح خارجی دارد [در این منطقه] ایناهاش. با این وجود، مردم ارمنستان و آذربایجان نارضایتی خود را از وحشیگری روسیه در اوکراین ابراز می کنند و از مردم اوکراین حمایت می کنند. با این حال، تحقیقات جامعه شناختی در منطقه اغلب غیر قابل اعتماد است. از نظر دیپلماتیک، هر دو طرف برای جلوگیری از یک محیط ژئوپلیتیک پیچیده تر تلاش می کنند. آذربایجان مجبور شد به سرعت از قرارداد مشارکت و «اتحاد» جدیدی که درست قبل از جنگ با روسیه امضا کرده بود، فاصله بگیرد. او همچنین تصمیم گرفت به هر سه قطعنامه مجمع عمومی سازمان ملل در محکومیت اقدامات روسیه در اوکراین رای ندهد و از شاخص سیاست خارجی تقریبا پایینی برخوردار باشد. ارمنستان علیرغم روابط طولانی مدت اقتصادی و اتحاد خود با روسیه، سعی کرده تا حد امکان بی طرف بماند: دو قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل در محکومیت روسیه را رد کرد و به قطعنامه سوم رای نداد. با این حال، نیکول پاشینیان، نخست وزیر ارمنستان در سفر اخیر به روسیه بر علاقه ایروان به تقویت اتحاد خود با مسکو تاکید کرد. بیانیه ای که مورد توجه غرب قرار گرفت.

روسیه از سال 2020 از نقش خود به عنوان یک میانجی منطقه ای برای لاف زدن به ایالات متحده استفاده می کند. زیرا آمریکا فاقد ابزار و تمایل برای دخالت در منطقه است. این به مسکو اهرمی در قفقاز جنوبی می دهد. با این حال، هیچ کس در منطقه، از جمله ترکیه، واقعا به روسیه اعتماد ندارد. حتی قبل از جنگ در اوکراین، مناقشه قره باغ یک میدان مین دیپلماتیک و پر از مین بود که فقط مسکو به سختی می توانست از آن عبور کند. اکنون، با گزارش‌هایی مبنی بر اینکه مسکو دیگر یک گروه کامل از نیروهای حافظ صلح را مستقر نکرده است، به نظر می‌رسد روسیه نیز قادر به برقراری صلح نیست (یا نمی‌خواهد) و گروه مینسک قربانی جنگ در اوکراین است.

  آقایان فراموش کرده اید که اسرائیل دوست نزدیک روسیه است؟

اما کشورهای دیگر همچنان کار می کنند و هر دو کشور می توانند به جلو حرکت کنند. ارمنستان آماده باز کردن مرزهای خود برای کاهش وابستگی به روسیه است و پاشینیان تمایل آشکاری برای تعامل با آذربایجان و ترکیه در این زمینه نشان داده است. او موافقت اولیه خود را با پیشنهاد باکو – حتی پذیرش تمامیت ارضی آذربایجان با اضافه شدن قره باغ – اعلام کرد و گویا برای روشن شدن جزئیات از جمله حقوق ارامنه در آذربایجان توپ را به باکو برگرداند. به نظر می رسد چارلز میشل، رئیس شورای اروپا، مذاکرات را رهبری می کند. این دو رهبر در 6 آوریل در بروکسل ملاقات کردند و توافق کردند که “به سرعت” به سمت احیای پیوندهای حمل و نقل و یک توافق صلح پایدار حرکت کنند. وزرای امور خارجه ارمنستان و آذربایجان در 25 آوریل با ایجاد مکانیزمی برای تشکیل کمیسیونی برای تعیین مرزها موافقت کردند.

با این حال، روسیه نفوذ گسترده ای در منطقه دارد و به راحتی می تواند نقشی مخرب ایفا کند. به خصوص اگر توافقی با میانجی گری اتحادیه اروپا در حال حصول باشد. در 21 آوریل، ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه، غرب را به «فلج کردن» گروه مینسک و محکوم کردن اتحادیه اروپا به دلیل نقض روند صلح متهم کرد. عناصر افراطی در ارمنستان یا آذربایجان نیز می توانند مانع از نتیجه مذاکرات شوند. اختلافات داخلی بر سر مصالحه، توافق حل و فصل اختلافات را که در سال 2001 با ایالات متحده به دست آمد، از مسیر خارج کرد. علاقه اخیر پاشینیان به تعامل با باکو، انتقاد شدید مخالفان سیاسی، اعضای سابق دولت او و مقامات فعلی در قره باغ کوهستانی را برانگیخت. برای اولین بار از اواخر دوران شوروی، ارامنه در قره باغ کوهستانی می ترسند که ایروان دیگر از آنها حمایت نکند، و این تصوری است که مخالفان از آن استفاده می کنند. توافقنامه صلح که مستلزم سازش است، خطرات جدی را متوجه رهبران دو کشور به ویژه پشتون ها می کند که اکنون در موضع ضعف قرار دارند. با این حال، بی ثباتی در شمال اوکراین در قفقاز جنوبی و اوراسیا در حال تغییر است و باکو و ایروان را وادار می کند تا از طریق فرمت ها و مذاکره کنندگان جدید با یکدیگر گفتگو کنند. این هم یک ریسک و هم یک فرصت بالقوه است.

انتهای پیام/

دیدگاهتان را بنویسید